امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
جزای توهین در فضای مجازی، زندان و جریمه نقدی است
#1
حضور رایانه در کنار سایر ابزار اطلاع‌رسانی در گوشی‌های تلفن همراه در قالب شبكه‌های اطلاع‌‌رسانی، بر شتاب گردش اطلاعات در جهان افزوده و قابلیت تحصیل اطلاعات را بسیار افزایش داده است. با وجود این، محیط سایبر محیطی مخفی، آزاد و نامحدود است و بنابراین، به نظم احتیاج دارد و اگر خلاف این باشد، هر «صفحه» از این محیط می‌تواند صحنه جرم و آشفتگی بسیار شود. از جمله این جرایم، جرم توهین در فضای سایبر است كه متاسفانه در هیچ‌یك از مواد قانون جرایم رایانه‌ای، به طور مستقیم به آن توجه نشده است. در ادامه به بررسی این جرم می‌پردازیم.
ویژگی‌های جرم در فضای مجازی
گستره جرایم رایانه‌ای بسیار وسیع است. در حقیقت، فضای سایبر، همانند فضای واقعی و جهان خارجی، شاهد بروز انواع جرایم و جنایات است، به گونه‌ای كه آنچه در جهان واقعی رخ می‌دهد، در اینترنت و شبكه‌های اطلاع‌رسانی نیز امكان وقوع دارد، با این تفاوت كه به مدد فناوری‌های پیشرفته جهان مجازی، ارتكاب جرم و بزهكاری تسهیل شده است و همگان امكان ارتكاب آن را دارند. به علاوه، به علت تعداد زیاد كاربران، امكان رد‌گیری و دستگیری مجرمان خیلی كمتر از تعقیب مجرمان در جهان واقعی است. بر این اساس، می‌توان ویژگی‌های خاص جرایم رایانه‌ای را به این ترتیب برشمرد: گستردگی، فراوانی، فرامرزی بودن، وقوع سهل و آسان، تنوع، جذابیت و وجود ابهام حقوقی. 
توهین رایانه‌ای
توهین رایانه‌ای، نوع جدیدی از جرم توهین به معنی سنتی آن است كه در آن، وسیله ارتكاب رایانه است. جرم توهین رایانه‌ای، به معنی نسبت دادن هر چیز وهن‌آور، اعم از دروغ یا راست، به وسیله رایانه یا انجام دادن فعلی است كه در نظر عرف و عادت، موجب كسر شأن یا باعث تخفیف و پست شدن فرد شود. می‌توان هتك حرمت را نتیجه حاصل از توهین رایانه‌ای دانست.
بررسی حقوقی
توهین رایانه‌ای نیز مانند تمامی جرایم دیگر باید از 3 ركن تشكیل شده باشد تا عنوان «جرم» بر آن صدق کند. این اركان عبارت‌اند از: ركن قانونی، ركن مادی و ركن معنوی. اگرچه در قانون جرایم رایانه‌ای، خصوصا در فصل پنجم، سخنی از توهین به میان نیامده است، اما چون توهین از مصادیق بارز هتك حیثیت است، از مواد مربوط به هتك حیثیت برای بررسی توهین رایانه‌ای استفاده می‌كنیم.
عنصر قانونی توهین رایانه‌ای
طبق ماده 608 قانون مجازات اسلامی :
نقل قول:«توهین به افراد، از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ ركیك، چنانچه موجب حد قذف نباشد، به مجازات شلاق تا 74 ضربه و یا 50 هزار تا یك میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد بود.»
علاوه بر این ماده، قانونگذار با توجه به شخصیت و مقام طرف اهانت، مواد دیگری را نیز تصویب كرده است، از جمله: مواد 513، 514 و 609 قانون مجازات اسلامی، ماده 42 قانون وكالت، ماده 20 لایحه قانونی استقلال كانون وكلای دادگستری و ماده 30 قانون مطبوعات.
اگرچه قانون جرایم رایانه‌ای كه از سوی شورای عالی توسعه فضایی تدوین شده، به جرم توهین نپرداخته، اما توهین از مصادیق بارز هتك حرمت است، زیرا با توهین، حرمت یک فرد از بین می‌رود. بنابراین، با توجه به ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای، می‌توان توهین در فضای مجازی را مجازات کرد. ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای مقرر کرده است: «هر كس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف كند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر كند، به نحوی كه عرفا موجب هتك حیثیت او شود، به حبس از 91 روز تا 2 سال یا جزای نقدی از 5 میلیون ریال تا 40 میلیون ریال یا هر 2 مجازات محكوم خواهد شد.»
مجازات جرم توهین رایانه‌ای
جرم توهین رایانه‌ای صراحتا در هیچ ماده‌ای از قوانین ذكر نشده و بدون مجازات ماندن مرتكبان این جرم نیز بر ارتكاب روزافزون آن خواهد افزود. به همین دلیل، به نظر می‌رسد باید طبق ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای، مرتكبان این جرم را به عنوان یكی از مصادیق هتك حرمت، به حبس از 91 روز تا 2 سال یا جزای نقدی از 5 میلیون ریال تا 40 میلیون ریال یا هر 2 مجازات محكوم كرد.
البته باید در نظر داشت که ماده 608 قانون مجازات اسلامی به توهین ساده و ماده 609 این قانون به توهین مشدد توجه کرده‌اند. مجازات توهین ساده بر اساس ماده 608 شلاق تا 74 ضربه یا 50 هزار ریال تا یك میلیون ریال جزای نقدی است. مجازات توهین مشدد هم حبس از 3 تا 6 ماه یا تا 74 ضربه شلاق یا 50 هزار ریال تا یك میلیون ریال جزای نقدی است.
سؤالی كه مطرح می‌شود، این است كه با توجه به نبود تصریح قانونی به توهین رایانه‌ای و عام و مقدم بودن قانون مجازات اسلامی (مصوب 1375) و خاص و مؤخر بودن قانون جرایم رایانه‌ای (مصوب 1388) مرتكبان این جرم طبق كدام قانون باید مجازات شوند؟ در ضمن، باید در نظر داشت که مجازات مقرر در قانون جرایم رایانه‌ای شدیدتر از مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی است. پس چگونه می‌توان با روح قانون مخالفت كرد و مجازات مشدد را اعمال کرد؟
در پاسخ، باید گفت که طبق اصول فقهی، در صورتی كه قانون عام بر قانون خاص مقدم باشد و تاریخ ورود هر دو (عام و خاص) معلوم باشد و زمان عمل به عام پیش از ورود خاص رسیده باشد، در این مورد خاص، مؤخر را ناسخ عام مقدم (نسخ جزئی) می‌دانیم. پس توهین رایانه‌ای را از شمول مواد 608 و 609 قانون مجازات اسلامی خارج می‌دانیم و در خصوص مجازات این جرم، به ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای رجوع می‌کنیم. تشدید مجازات را نیز می‌توان با توجه به آثار و عواقب جبران‌ناپذیر این جرم توجیه كرد.
محل وقوع جرم و دادگاه صالح به رسیدگی
در توهین سایبری، اینترنت فقط یك وسیله برای ارتكاب جرم است (مثل مزاحمت تلفنی) و نباید آن را با مكان ارتكاب جرم اشتباه گرفت، زیرا در این صورت، در تشخیص دادگاه صالح نیز با مشكل مواجه خواهیم شد. در واقع، محل وقوع جرم، همان مكانی است كه بزهكار رایانه‌ای به نتیجه مورد نظرش دست می‌یابد.
این موضوع از رأی وحدت رویه شماره 721 ـ 1390/4/21هیات عمومی دیوان عالی كشور به شرح زیر به دست می‌آید: «وقوع بزه مزاحمت برای اشخاص به وسیله تلفن یا دستگاه‌های مخابراتی دیگر، موضوع ماده 641 قانون مجازات اسلامی، منوط به آن است كه نتیجه آن كه مقصود مرتكب است، محقق گردد. بنابراین، در مواردی كه اجرای مزاحمت از یك حوزه قضایی شروع و نتیجه آن در حوزه قضایی دیگر حاصل شود، محل حدوث نتیجه مزبور، محل وقوع جرم محسوب و مناط صلاحیت دادگاه رسیدگی كننده نیز همین امر خواهد بود.»
با توجه به وحدت ملاك توهین رایانه‌ای و مزاحمت تلفنی، می‌توان چنین بیان كرد كه محل وقوع بزه توهین رایانه‌ای، محل حدوث نتیجه است. پس در جرایم رایانه‌ای، تعیین محل وقوع بزه در اختیار بزه‌دیده است. بزه‌دیده در هر مكانی از توهین رایانه‌ای اطلاع یابد، می‌تواند به شكایت كیفری اقدام کند. از این رو، محل حدوث نتیجه، محل وقوع جرم است و دادگاهی كه این محل در حوزه آن قرار دارد، طبق ماده 54 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور كیفری، صالح به رسیدگی است.
زهره شریفی
پاسخ


موضوعات مشابه ...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  ضمانت اجرای نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری در فضای مجازی fardin.84 0 188 28-06-2017, 05:38 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  مجازات فحاشی و تهمت در فضای مجازی چیست ؟ fardin.84 0 100 28-06-2017, 05:37 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  حق و حقوق استفاده از فضای مجازی از دیدگاه قرآن کریم fardin.84 0 86 28-06-2017, 05:31 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  حریم کاربران اینترنت در فضای مجازی محترم‌ است fardin.84 0 250 28-06-2017, 05:29 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  پایبندی به مسائل اخلاقی و اعتقادی در فضای مجازی fardin.84 0 145 28-06-2017, 05:25 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  حریم خصوصی،حقوق گمشده شهروندی در فضای مجازی fardin.84 0 202 28-06-2017, 05:23 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  آیا کاربران فضای مجازی از حقوق خود در این فضا آگاه هستند؟ fardin.84 0 152 28-06-2017, 05:17 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  حقوق مالکیت فکری در فضای مجازی fardin.84 0 184 28-06-2017, 05:12 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  جرایم رایانه ای و چالش های حقوقی فضای مجازی fardin.84 0 164 28-06-2017, 05:11 PM
آخرین ارسال: fardin.84
  چالش های اعمال حقوقی تجاری در فضای مجازی fardin.84 0 124 28-06-2017, 05:09 PM
آخرین ارسال: fardin.84

پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان